chẳng là

Chẳng là hôm qua trời mưa to nên đường rất trơn.

Định nghĩa

1. Cụm từ:
   • Dùng để bắt đầu một lời giải thích, trình bày lý do hoặc sự thật đằng sau một điều gì đó: "chẳng là" thường đứng ở đầu câu hoặc mệnh đề để dẫn dắt vào phần giải thích cho một tình huống, hành động hoặc nhận định đã được đề cập trước đó. Nó tương đương với "thực ra là", "sự thật là", "bởi vì".
   • Dùng để nhấn mạnh một sự thật hoặc lý do quan trọng, thường mang sắc thái thân mật, tự nhiên trong khẩu ngữ.

Ví dụ sử dụng

• Dẫn giải lý do:

  • Tôi không thể đi chơi được. Chẳng là tôi còn phải ôn bài cho kỳ thi ngày mai. (Tôi không thể đi chơi được. Thực ra là tôi còn phải ôn bài cho kỳ thi ngày mai.)
  • Nó buồn cả ngày hôm nay. Chẳng là sáng nay nó bị điểm kém. (Nó buồn cả ngày hôm nay. Sự thật là sáng nay nó bị điểm kém.)

• Trình bày sự thật, ngữ cảnh:

  • Căn nhà này cũ lắm rồi. Chẳng là ông bà tôi xây từ những năm 50. (Căn nhà này cũ lắm rồi. Thực ra ông bà tôi xây nó từ những năm 50.)
  • Chẳng là hôm qua trời mưa to, đường sá lầy lội nên chúng tôi đến muộn. (Bởi vì hôm qua trời mưa to, đường sá lầy lội nên chúng tôi đến muộn.)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn kể chuyện, tâm sự: "chẳng là" thường xuất hiện trong lời kể chuyện, tâm sự để tạo cảm giác gần gũi, như đang trò chuyện với người nghe.
  • Rồi tôi quyết định nghỉ việc. Chẳng là môi trường làm việc ở đó không phù hợp với tôi.
• Kết hợp với các từ chỉ nguyên nhân khác: Có thể dùng để nhấn mạnh trước các từ như "bởi vì", "do", "tại vì".
  • Anh ấy từ chối lời mời. Chẳng là bởi vì anh ấy đã có kế hoạch khác rồi.

Biến thể và từ gần giống

• Thì ra là: Dùng khi phát hiện ra một sự thật, nguyên nhân bất ngờ (nhấn mạnh sự ngạc nhiên).
  • Thì ra là anh ấy đã chuyển đi nơi khác.
• Sự thật là / Thực ra là: Có nghĩa tương tự nhưng trang trọng và trực tiếp hơn "chẳng là".
  • Sự thật là tôi không biết gì về chuyện đó.
• Bởi vì: Chỉ nguyên nhân một cách trực tiếp, không mang sắc thái dẫn dắt, giải thích như "chẳng là".
  • Tôi mệt bởi vì tôi làm việc quá sức.

Từ đồng nghĩa

• Bởi lẽ: (Trang trọng hơn) bởi vì, nguyên nhân là.
• Vì rằng: (Văn chương, ít dùng trong khẩu ngữ) bởi vì.
• Là bởi: (Khẩu ngữ) nguyên nhân là.

Lưu ý sử dụng

• Vị trí: "Chẳng là" thường đứng ở đầu một mệnh đề giải thích, sau một câu nêu vấn đề.
• Phong cách: Đây là cách nói thân mật, phổ biến trong khẩu ngữ và văn nói hơn là văn viết trang trọng.
• Sắc thái: Mang sắc thái nhẹ nhàng, giải bày, có thể hàm ý một chút bào chữa hoặc chia sẻ thông tin riêng tư.